Hebt u meer last van jetlag als u van west naar oost reist?

Het klopt inderdaad dat u meer last zult hebben van jetlag als u van west naar oost vliegt. Als u bijvoorbeeld van Europa naar Amerika vliegt zult u minder last hebben van jetlag dan wanneer u terugvliegt van Amerika naar Europa.

Bij lange vluchten in oostelijke richting waarbij u meerdere tijdszones doorkruist, wordt onze biologische lichaamsklok namelijk vooruit gezet: de dag duurt minder lang (u vliegt ‘tegen de tijd in’ waardoor een faseverlenging optreedt en onze interne klok ‘achterloopt’). Zo ‘denkt’ u lichaam bijvoorbeeld dat het op de plaats van bestemming nog maar middag is, terwijl het al avond is. Dit veroorzaakt op de plek van bestemming moeite om in slaap te vallen wanneer het bedtijd is en moeite om ’s morgens op te staan. Het is nu eenmaal moeilijker om vroeger te gaan slapen dan langer op te blijven dan gewoonlijk.

Bij een reis in westelijke richting wordt de dag langer (waarbij een fasevertraging optreedt en onze interne klok ‘voorloopt’). Uw lichaam ‘denkt’ bijvoorbeeld dat het avond is, terwijl het in het land van bestemming nog maar middag is. Dit veroorzaakt op de plek van bestemming slaperigheid in de vroege avond en te vroeg wakker worden in de ochtend.

Blijkbaar heeft onze biologische klok(ken) het moeilijker met een faseverlenging (waarbij ze achterloopt ten opzichte van het nieuwe dag/nachtritme en dus tijd moet inhalen) dan met een fasevertraging (waarbij ze voorloopt op het nieuwe dag/nachtritme). Het langer maken van de dag kost dus minder moeite dan het verkorten van de dag omdat het 24-uurs ritme van mensen van nature iets langer is dan 24 uur.
Hetzelfde fenomeen doet zich (weliswaar in minder mate) voor bij de omwisseling van winter- naar zomeruur (is vergelijkbaar met een vlucht naar het oosten) en van zomer- naar winteruur (vergelijkbaar met een reis naar het westen).

Hoe ontstaat jetlag?
Een jetlag ontstaat wanneer u op korte tijd meerdere tijdszones doorkruist. Onze biologische klok, die onder meer uw slaap- en eetpatroon regelt en die wordt beïnvloed door daglicht, kan zich op die korte tijd niet aanpassen, waardoor ze niet meer gelijk loopt met de lokale tijd en vooral het lokale licht/donkerritme.
Een lange vliegtuigreis naar het noorden of het zuiden – waarbij u in ongeveer in dezelfde tijdszone blijft, zal daarentegen geen jetlag veroorzaken.

Als algemene regel geldt dat het lichaam zich per dag slechts 1 à 2 uur (oostelijke richting) en 2 tot 3 uur (westelijke richting) kan aanpassen. Als de verschuiving groter dan 2-3 uur is, rekent men voor herstel per bijkomende tijdzone een halve dag wanneer men naar het westen vliegt (verlenging van de dag) en bijna een dag als men naar het oosten vliegt (verkorting van de dag).
• Reken voor een reis naar het oosten ongeveer 2/3 van het aantal doorkruiste tijdzones: als u 9 tijdzones hebt doorkruist, dan hebt ca. 6 dagen nodig om volledig aangepast te zijn;
• Reken voor een reis naar het westen ongeveer de helft van het aantal doorkruiste tijdzones: als u 9 tijdzones hebt doorkruist, hebt u ca. 4,5 dagen nodig om opnieuw volledig syncroon te zijn.

Symptomen van jetlag
Onze interne biologische klok(ken) regelt niet alleen het slaap-waakritme, maar heeft ook een invloed op tal van andere lichaamsprocessen. Hoe verder u reist, en hoe meer tijdszones u dus overschrijdt, hoe ernstiger meestal de klachten. De klachten verschillen ook van persoon tot persoon.
Mogelijke symptomen zijn onder meer:
• slaapstoornissen (slecht inslapen, te vroeg wakker worden, overdreven slaperigheid ‘s ?ochtends of overdag);
• Vermoeidheid, concentratieproblemen, verminderde mentale en fysieke prestaties;
• Prikkelbaarheid, humeurigheid;
• Hoofdpijn;
• Maag-darmklachten, eetlustvermindering, en tijdelijke verstoring van de stoelgang (“gut-lag”), vergelijkbaar met klachten van arbeiders in ploegenverband.

Jetlag voorkomen

Jetlag is een natuurlijke reactie van het lichaam op het passeren van een aantal tijdzones bij een lange vliegreis. De verschijnselen ontstaan doordat uw biologische klok (die het dag- en nachtritme regelt) verstoord raakt. Verschijnselen van jetlag zijn moeilijk kunnen slapen, vermoeidheid, verwarring, prikkelbaarheid, angstgevoelens en hoofdpijn.
• Probeer de dagen voor uw vertrek genoeg te slapen en te bewegen, zodat u in goede vorm bent als u op reis gaat. Verkoudheid en andere aandoeningen kunnen de jetlag-symptomen verergeren.
• Voorafgaand aan vertrek kan men gedurende 3-4 dagen het tijdstip van naar bed gaan met een uur vervroegen (bij een vlucht oostwaarts) of verlaten (bij een vlucht westwaarts).
• Drink veel, vooral water, maar gebruik zo min mogelijk alcohol, thee en koffie.
• eet voor en tijdens de vlucht alleen licht verteerbaar eten
• Probeer in het vliegtuig te slapen, eventueel met behulp van een doek over de ogen, oordopjes en een opblaasbaar kussen.
• zet je horloge tijdens de vlucht al op de tijd van bestemming
• Pas u bij aankomst onmiddellijk aan aan de plaatselijke tijdsindeling, dus slaap en eet op dezelfde tijden als gebruikelijk in dat land. Ga niet slapen op je normale uur volgens de tijd van je vertrekplaats. Slaap niet langer of korter dan je gewend bent. Als het verblijf in de andere tijdzone korter dan 4 dagen duurt is het aan te raden om het tijdschema van thuis te handhaven
• ga niet meteen zwaar tafelen en eet op het ritme van de tijd ter plaatse
• De aanpassing kan worden versneld door de eerste dagen zoveel mogelijk in het zonlicht te verblijven, met name direct na het opstaan. Blijf dus niet binnen zitten.
• De effecten van melatonine zijn nog onduidelijk en per persoon sterk verschillend.

 

 

Post Author: admin